Psychologie – De drie basisjaren

Het eerste jaar: De psychologie van Jung: begrippenkader.

Les 1: Inleiding op de psychologie van Jung in het algemeen; inleiding in de psychologie van het onbewuste; inleiding op archetypen.*

Les 2: Nadere uitwerking van wat archetypen zijn. De samenhang tussen symbolen, complexen en symptomen (I)

Les 3: De samenhang tussen symbolen, complexen en symptomen (II)

Les 4: Inleiding in de psychologie van het bewustzijn. Psychologische begrippen met betrekking tot het functioneren van het bewustzijn, zoals Persoonlijk Bewuste, Ego, Zelf, Individuatie en Persona. Inhouden uit het onbewuste die op dat functioneren sterk van invloed zijn : Schaduw, Animus en Anima.

Les 5: Vervolg van les 4, met sterke nadruk op Animus en Anima.

Les 6: Het projectiemechanisme en de samenhang met de psychologie van de overdracht. Het individuatieproces en het verschil tussen de bewuste en de onbewuste mens in het dagelijks leven.**

Les 7: De typenleer van Jung : introvert en extravert, en de vier bewustzijnsfuncties.

Les 8: De typenleer van Jung (vervolg), met nadruk op de inferieure functie.

Les 9: Jungiaanse droomduiding, theorie (I). Voor de twe lessen over dromen kunnen eigen dromen worden ingeleverd, die in de groep als voorbeeld worden uitgewerkt in les 10.

Les 10: Droomduiding, praktijk (II). Vervolg van les 9; samen oefenen.

Les 11: Synchroniciteit, holisme en Jung.

Les 12: Paranormale dromen; experimenten en ervaringen. De paranormale droom in het therapeutisch proces.

Voor een PDF met het lesoverzicht:  Jungiaanse psychologie basisbegrippen

Voor de lesdata: klik HIER

Voor een overzicht van de lesgelden: klik HIER

* Jung gaf een aantal heldere schema’s bij zijn werk. Die hebben we samengevat in een overzichtsboekje dat op de eerste les wordt uitgedeeld. Hier is het alvast in de vorm van een bladerbare PDF in te kijken: Klik HIER

** Wil je alvast een indruk krijgen waar het projectiemechanisme over gaat? Kijk dan naar de lezing die Karen Hamaker-Zondag hierover heeft gegeven op het Next Step festival van de School voor Coaching: klik HIER


Het tweede jaar: Werken met het onbewuste.

Voor Jung was de praktijk het belangrijkste toetsingscriterium; en hij stond voor alles open :
“Werkelijkheid is dat wat werkt. De fantasieën van het onbewuste werken … daarover bestaat geen enkele twijfel …” heeft hij eens gezegd.

Hij heeft op veel manieren met het onbewuste gewerkt. Als het ging om personen gebruikte hij onder andere associatie-experimenten, dromen, fantasieën, actieve imaginatie, tekenen enzovoort. Maar ook het onbewuste zoals dat in culturen en tijdperken is uitgedrukt, vormde voor hem een belangrijke inspiratie- en onderzoeksbron. Al vroeg heeft hij beide uitingen van het onbewuste, zowel het collectieve als de persoonlijke, met elkaar verbonden, en is zo tot een indrukwekkende methode om symbolen te duiden gekomen. In deze cursus gaan we daar zelf mee werken.

Les 1: Inleiding op associatie-experimenten

Les 2: Nadere uitwerking van associatie-experimenten en de betekenis hiervan voor het  leven van alledag.

Les 3: De techniek van actieve imaginatie, theorie en praktijk.

Les 4 t/m 11: De symboliek van mythen, sprookjes en legenden, toegepast in het dagelijks leven. Aan de hand van sprookjes en door cursisten ingebracht materiaal gaan we ook onze inzichten verdiepen in hoe je eigen Schaduw, Animus/Anima werkt, en het aanreiken van mogelijkheden om daarmee om te gaan. De lessen zullen ook tot verdieping van het duiden van dromen leiden. Ook zal aandacht worden besteed aan het duiden van spontane tekeningen.

Les 12: Een gezamenlijke teken-oefening: je krijgt kort na elkaar een aantal kleine tekenopdrachten. Direct daarna beginnen we met de analyse van de gemaakte tekeningen, en krijg je een duidingssysteem aangereikt dat in therapie en coaching een verhelderend instrument is.  NB: afhankelijk van het aantal vragen dat gesteld wordt in les 4 t/m 11 kunnen we met dit onderdeel ook al in les 11 beginnen.

Aangezien we in dit jaar veel zullen werken met materiaal dat door de deelnemers zelf wordt aangereikt, is de exacte volgorde van les 4 t/m 11 niet te geven. De noodzakelijke kennis en de theoretische achtergronden zullen worden aangereikt aan de hand van sprookjesmateriaal en in samenspel met voorbeelden uit de groep. Dat betekent ook dat er in het tweede jaar heel veel gebeurt dat je een dieper inzicht geeft in onbewuste processen zowel in het algemeen als in die in jezelf.


Het derde jaar : Projectie en Synchroniciteit.

In dit derde cursusjaar integreren we de kennis uit de voorgaande jaren, en gaan deze ook toepassen op meerdere mensen tezamen: familie en gezin, groep en club, land en politieke partijen, etc. Jungs visie blijkt heel verhelderend te zijn om processen in politiek en maatschappij te kunnen begrijpen.
Nadat we ons in het eerste jaar de basisbegrippen hebben eigengemaakt en in het tweede jaar zowel hebben gezien als ervaren hoe onbewuste dynamieken werken, kunnen we het thema projectie in de eerste lessen van dit derde jaar verder gaan uitdiepen en zien wat voor een belangrijke rol dit psychische mechanisme speelt, zowel voor de ontwikkeling van onze persoonlijkheid als in het belemmeren daarvan.
Dit paradoxale mechanisme leren we niet alleen beter doorzien, we gaan op grond van een dieper begrip van de werking ervan in dit jaar ook begrijpen hoe sommige groeps- en maatschappelijke processen verlopen.
Belangrijke psychische gebeurtenissen en ontwikkelingen kunnen gepaard gaan met synchronistische verschijnselen. De theorie over synchroniciteit uit het eerste jaar, en mogelijke ervaringen ermee in het tweede jaar, zullen we nu uitdiepen. In de laatste les van het derde jaar zullen de visie op het samengaan van psyche en materie en de rol van synchroniciteit worden geanalyseerd volgens de visie van Carl Jung en Marie-Louise von Franz.

Les 1: Associaties en projectie. We beginnen met een associatie-lijst waar we in les 6 (en indien daartoe aanleiding is ook al in eerdere lessen) uitgebreid op terugkomen om hem uit te diepen. De tweede helft van de les beginnen we met het verder uitdiepen van het  thema projectie (dat in de voorgaande jaren al aan bod is geweest).

Les 2 tot en met 5: Projectie, achtergronden en verschijningsvormen. In deze lessen diepen we het thema projectie aan alle kanten uit. Aan bod komen onder meer:

  • participation mystique
  • inflatie
  • Ego-Zelf as
  • stadia in het terugnemen van projectie (introjectie)
  • projectiesymbolen in mythologie, oudheid en natuurvolkeren
  • projectie in samenhang met ‘bezetenheid’ en ‘verlies van de ziel’
  • demons en daimons
  • integratieprocessen
  • spiegelingsprocessen
  • uitdieping van het begrip collectief onbewuste
  • uitdieping van het thema individuatie

Les 6: Associaties en eigen projecties. Hoe kun je associaties en emoties gebruiken om inzicht  te krijgen in jezelf? We gaan in deze les persoonlijke ervaringen van een aantal deelnemers uitwerken, zoals die zich voordoen tijdens de associaties in deze les.

Les 7: Alchemie, overdracht en het verwantschapslibido. Een belangrijke les om achterliggende dimensies van politiek in het klein en in het groot te begrijpen.

Les 8 t/m les 10: Het probleem van schuldgevoelens en het archetype van de zondebok vroeger en nu. Het slachtoffer en het zwarts schaap. Zondebokken binnen de familie. Het messiascomplex. De rol van goed en kwaad. Terugkoppeling op voorgaande lessen. Inleiding op de rol van het archetype van de invalide en de rol van Eros. Projectie in de geneeskunde.

Les 11: Projectie in de geneeskunde als voorbeeld van collectieve projecties. De rol van Eros, vervolg. De innerlijke ‘psychopaat’. De relatie hiervan met voorgaande lessen.

Les 12: Synchroniciteit en de relatie tussen stof en geest. Hoewel we in dit hele jaar waar mogelijk en nodig synchroniciteit al betrekken in de lessen, gaat deze les de diepte in en raken we aan de bijna metafysische kern van de psychologie van Jung.